Allirona

Estrategia-industria da energia, ez finantza-produktua

Petronor — Mon, 14 May 2012 08:41:00 GMT

Hacia una economía baja en carbono. Experiencias internacionales delako alea argitara eman berri du Orkestra, Lehiakortasunerako Euskal Institutuak. Izenburuari berari darionez, jakinekoa da nonbait zein den helburua edo norabidea. Ez dago horren garbi, ordea, zein erritmotan, nork, non eta nola.

Emiliano Lopez Atxurra Energia Katedrako Patroi-Batzordeburuak esan bezala, azken bi hamarkadek frogatu dute ezinezkoa dela mendebal-herrialde garatuen energia-kontsumoa gainerako mundu guztira hedatzea. Eta suspertzear dauden nazioek aurrera egingo badute, karbono urriko energietara jo beharra baino ez dagoela.

Azken hogei urteotan C02 isuriak %2,1 gehitu dira urtero, guztira %50 inguru alegia. Europan isuriak hazi ez diren arren, Asian %172 gehitu dira eta bestelako kontinenteetan %15.

Intergovernmental on Climate Change erakundeak jakinerazi duenez, klima-orekari eutsi ahal izateko beharrezko litzateke tenperatura globala gradu bi jaistea, industrialtze-aro aurreko mailaren azpitik. Edo, beste modu batez esanda, C02 isuriak 450 ppm ez gainditzea.

Egun jakina da energiak eragindako negutegi-efektuak lau iturburu nagusi dituena: energia-ekoizpena, garraioa, industria eta etxebizitzak zein zerbitzuak. Eta lehen biak isuri guztien %48aren eta negutegi-efektu orokorraren %20aren “errudun” dira.

Lopez Atxurrak adierazi (2012.05.11) duenez, karbono urriko ereduari eusteko beharrezko omen dira eraberrikuntza, teknologia, energia garbiak eta energia fosilen kontsumo eraginkor eta iraunkorra. Ildo beretik aldarrikatu du, berriz, energia sustatu beharreko industria estrategikoa dela eta ez, azken hogei urteotan Espainian uste bezala, “finantza-produktu” hutsa.

Hain zuzen ere, azpimarratu nahi izan du energia, ingurumena, teknologia, industria, lehiakortasuna, ongizatea eta lanpostu-sorrera elkarrekin doazela, ez baita alferrik energia ekonomiaren balio erantsiaren %17 Espainian, %25 Alemanian eta %29 Euskal Autonomia Erkidegoan.

Kontua da, ordea, herrialde bakoitzak bere kasa diharduela eta nork bere erabakiak hartzen dituela. Eta, hain zuzen ere, nazioarteko hainbat esperientziaren berri jaso eta eskaini nahirik dator “Hacia una economía baja en carbono” (Orkestra, Lehiakortasunerako Euskal Institutua) delakoa, zenbait herrialdetan, energia-sektoretan, legeria-esparrutan eta arau fiskaletan jorratutako urratsak laburbilduz.

Xabier Garmendia, Industria eta Energia sailburuordea, eta Emiliano Lopez Atxurra

Ingurumen-kazetaritza

Petronor — Mon, 07 May 2012 09:06:00 GMT

Ingurumen-kazetaritza beste hainbat kazetaritza-mota baino konplexuagoa eta eztabadaigarriagoa da. Ez, ordea, presiorik gehien jasotzen duena. Prentsa klasikoaren krisialdiarekin batera, gaiaz gehien dakitenek lanbidea uzten dihardute eta digitaletan hasi berriak diren belaunaldien prestakuntza urria da.

Aurreko astean ekin zitzaion Ingurumen Kazetaritzaren gaineko laugarren on line ikastaroari. Kutxa Ekoguneak zein Cristina Fundazioak antolatua eta Asmoz Fundazioak kudeatua, sarrera-hitzaldia Clemente Alvarez kazetariak eskaini zuen, aurrez aurre, Donostian, El futuro del periodismo ambiental delako gaiaz.

Hainbat zertzelada laburtu eta azpimarratu beharraren beharrez:

-- Ausardia handia litzateke ingurumen-kazetaritzaren etorkizuna iragarri nahi izatea. Are gehiago, irudi luke iraunkotasuna, mundu-beroketa eta klima-aldaketa bezalako adierek ez dutela gaur egun duela bospasei urte eskas zuten oihartzuna.

-- Zer nahi delarik, ezin gero oraingoz ingurumen-kazetaritza baikortasunez sumatu, belaunaldi berriek euskarri digitaletara jotzen duten artean kazetari helduak eta adituak egunkarietako lanpostuak galtzen ari direnez gero.

-- Egia da, bai, informazioaren behatokia Interneten kokatu dela baina ez, ordea, negozio-ikuspegia.

-- Ingurumen-kazetariak informazioa du helburu. Ingurumen-kazetaria ez da iritzi-emaile, ideologo, hezitzaile, aldarrikatzaile edo sentsibilizatzaile sutsua, informatzaile eta bitartekari onesta baizik.

-- Ingurumen-kazetaritza ez da segurutik beste edozein motatakoa baino hobea edo txarragoa, baina bai konplexuagoa, edozenbat arlo (zientzia, teknika, industria, energia, nekazaritza, zerbitzuak…) menderatu beharra eskatzen baitu.

-- Ingurumen-kazetaritzak ez du ekonomia- edo politika-kazetaritzak baino “presio” gehiago jasotzen, baina gizarte-eztabaida gehiago eragiten du.

Clemente Alvarez

Merkatu-lehiari uko egiterik bai ote?

Petronor — Sun, 29 Apr 2012 20:32:00 GMT

Ardatz nagusi bi ditu egungo ekonomia-ereduak: lehia eta irabazkin-xedea. Baina paradigma berria zera dateke: lankidetza eta ororen ongia. Utopia ote? Auskalo, baina honezkero 2.500 inguru enpresa, erakunde eta gizabanako abian ari omen dira asmo horretan.

Christian Felber-ek “La economía del bien común" idatzi zuen 2010ean eta aurreko ostiralean hitzaldia eskaini, Sarrikon*. Irakasle austriarraren abiapuntuak guztiz zentzuzkoa ematen du, alegia: gaur egun Europan indarrean dauden bost balore politikorik nabarmenenak giza-duintasuna, elkartasuna, iraunkortasun ekologikoa, gizarte-justizia eta eskuartze demokratikoa zein gardentasuna baldin badira... zergatik ez dira bostok orobat ekonomia-eremuan ezartzen?

Felberrek salatu bezala, nazioen eta estatuen arrakasta Barne Produktu Gordinaren arabera erabakitzen den arren, zorioneko BPG horrek ez ditu kontuan hartzen --eta are gutxiago, neurtzen-- konfiantza, zoriontasuna, eskuzabaltasuna, gizarte-oreka, genero-berdintasuna, hezkuntza-programak, etxebizitzak, zerbitzuak, lanpostuak edo elikadura-aukerak bezalako gaiak.

Honezkero 114 erakunde, 621 enpresa eta 1939 gizabanako (gehientsuenak europarrak) elkarrekin lanean ari dira "ororen ongiaren ekonomia" sustatu gurarik. Eta, besteak beste, proposatuko omen dute merkaturatzen diren produktuen ekoizpenetan harako bost baloreak (giza-duintasuna, elkartasuna, iraunkortasun ekologikoa, gizarte-justizia eta eskuartze demokratikoa) zein neurritan betetzen diren zehaztea, erosleak --ohiko osagaiak bailiren-- aurretiko informazio hori izan dezan. Baita aldarrikatu ere, baldintzok betetzen dituzten enpresentzat, zergak eta arantzelak murriztea eta kreditoak zein lehentasun publikoak erraztea.

Bapo, agur lehia, gora lankidetza. Baita ekonomian ere. Bai ote? Erronka berria denik, behintzat, ezin uka. Euskal kooperatibismoaren merkatu-arrakastak ez baitio, sekula, lehiakortasunari muzinik egin. Baina... egiterik ba al dago?

Christian Felber

Antolatzaileak: AURKILAN. Business Ethics Research Institute, EHUren Finanantza Ekonomia II Saila eta Arizmendiarrietaren Lagunak Elkartea

Bertan Bilbo!

Petronor — Tue, 27 Mar 2012 21:52:00 GMT

Batere erregairik gabe ibiliko omen den autoa datorren udan aurkeztuko da. Aire-konprimituz abiatuko da eta ezein auto elektriko baino garbiagoa eta merkeagoa izango omen da. Ezelango isuririk gabe, gainera. Bertan Bilbo!

Ideia ez da berria. Guy Nègre ingeniari frantsesak hamabost urte inguru daramatza aire konprimitu hutsez ibiliko den autoa merkatuan jarri gurarik. Teoriaz ez da zaila. Sistema ez da zeharo berria ere. Joan zen mendeko laurogeigarren hamarkadan baziren euskal dendetan aire konprimituzko kartutxoez zebiltzan sukalde-irabiatzaileak. Etxekoandreen arteko arrakastarik ezaz edo, oharkabean ezkutatu ziren isilik misilik, erosoegiak edo praktikoegiak ez zirelako, antza.

Geroztik, Guy Nègre asmatzailearen ahalak indartu egin ziren, 2007an, Tata Motors Indiako auto-fabrikatzailerik handienaren diru-sustapena lortu zuenean. Eta oraingoan badirudi baietz, irudi du bost urteren bueltan datorren udaran aurkeztuko dela, azkenik, erregairik gabe mugitu ahal izango den zorioneko autoa.

Mini Cat zaio izena beira-zuntzez moldatutako hiri-auto honi. Motor-pistoiak aire konprimituz eragingo ditu, barne-agindu guztiak elektronikoak izango eta 7.000 € ingurutan salgai jarriko.

Beste zenbait zertzelada aipatzekotan, azkarrenez 105 km. ibiliko da orduko, euro erdi kontsumituko 100 kilometroko, 300eko autonomia eta aire-tanga bizpahiru minututan bete ahal izango da edozein “gasolindegitan”.

Bertan Bilbo... baina ez, badaezpada, larregi fio!

Aire konprimituzko motorra

Gaztedi zuri-gorria, zelai orlegian

Petronor — Wed, 14 Mar 2012 16:20:00 GMT

Euskadi Irratiaren politika-solasaldian Xabier Gurrutxagak aitortu zuenez, bekaitzez ikusi omen zuen Athletic-ek Manchesterren jokatutako partida. Eta denok sumatu genuen Xabier, errealzalea izateaz gainera, tipo jatorra eta gardena dela.

Bistan da errealzale guztiek ez zutela partida hain eroso ikusi. Bekaitza ona da, plazerra eragiten duenean, baina zeharo jasangaitza, aldiz, tripa-jana sortaraziez gero. Erosotasunik ezaren ezaz, ez zen falta izan egun hartan Athletic-ek zeraman elastiko berdea ere bekozko ilunez ikusi zuenik, talde zuri-gorriak euskal selekzioaren ordezkaritzaz jabetu nahi izan zuelakoan edo.

Koloreekiko hautuek, ikurrek eta leialtasunek esames asko eragin ohi dute. Errealitatea ez da, ordea, horren epikoa izaten. Bizkaitik kanpora inor gutxik daki Athletic-en lehen elastikoa zuri-zuria izan zena eta zuri-urdina, berriz, 1902-03 denboralditik aurrera. Antza, garai hartan ez zen batere erraza euskal merkatuan kirol-soinekorik aurkitzea eta, 1910an, klubak ordezkaria bidali zuen Ingalaterraraino 50 elastiko zuri-urdin eros zitzan. Alerik ere aurkitu ez, ordea, eta, Southampton-en Bilborako itsasontzia hartu aurretik, bertako taldearen zuri-gorriak erosi zituen, esku hutsik ez itzultzearren. Gaur arte.

Geroztik, lehen mailako talderik gehienek bezala, Athletic-ek bizpahiru janzkera izan ditu (inoiz baita lau ere). Ohiko ofiziala bata, eta beste bi-edo unean uneko aurkariaren arabera. Ofiziala ezer gutxi aldatu ohi da (urtero “berritzat” saltzeko lain baino ez), baina bigarren eta hirugarren elastikoak nahi beste, irudimen-mugaz baino ez. Esaterako, 2004an Dario Urzai artistak diseinatu zuena omen da futbol-historian zehar hogei elastikorik zatarrenetako bat.

Iaz, bigarren kamiseta erabat beltza izan zen. Aurten, jakina denez, berdea –zuri-gorriz--. Ezin esan, ehun urteotan Athletic-ek hiru koloreok sarri elkartu dituenik, baina ezta aurtengoa aurrena denik ere. Orain bospasei urte elastiko zuria –gorri-berdez-- erabili zuen.

Edozein modutan, ezin esan gero, hiru koloreok arrotz zaizkionik Athletic-i. Ereserkia gogoan izan besterik ez dago:

Athletic gorri ta zuria, danontzat zara zu geuria
erritik sortu ziñalako, maite zaitu erriak.
Gaztedi gorri-zuria, zelai orlegian
Euskalerriaren erakusgarria.

Joseba Etxebarria. Errealaren koloreak ordezkatu nahi ote?

Dario Urzai eta historiako diseinurik zatarrenetakoa

Beltza izan da, zuri-gorri ofizialaren ondotik, salduena

Berdea, iazko apirilean aurkeztu zen estreinako