Allirona

Ekonomia-egitura osoa aldatu beharra

Petronor — Tue, 07 Feb 2012 08:35:00 GMT

Espainia da, nabarmen asko gero, Europa guztian zehar langabeziarik handiena duen Estatua. Eta Espainiaren lanik eza ez da ziklikoa, lantzean behingo krisialdiei dariena alegia, oinarrizko ekonomia-egiturari berari datxekiona baino. Hau da, dugun ekonomia-sistema aldatzen ez baldin badugu ez dugu egoerarik aldatuko. Eta orain artekoa egiten jarraituz gero, orain arteko emaitza berberak jasotzen jarraituko dugu.

Inguratzen gaituen egoera larria dela-eta, zenbaitek pentsa lezake Europa maldan behera doala. Eta, seguru gero, Europak garai hoberik ezagutu izan duela orain hurrengo. Baina Europa da %4,1eko paroa duen Austria, eta Europa ere bada %31koa duen Andaluzia. Non da arazoa? Austriarrak andaluziarrak baino argiagoak al dira?

Europan denetarik dago. Herbeheretan, Norvegian eta Austrian %5 baino txikiagoa da lanik eza. Aldi berean, %5-10 bitartean daude eredugarri bide ditugun Alemania, Erresuma Batua, Frantzia eta Italia; %10-15 bitartean, berriz, --Hego Euskal Herriarekin batera--, sarri gutxiagotzat jotzen ditugun Bulgaria, Eslovakia, Irlanda, Hungaria eta Letonia modukoak. Eta Espainiaren batez bestekoa, ostera, %15-20 arteko laugarren geldo-tropelean ez ezik, %20tik gorako azken muturraren puntaren punta lotsagarrian.

Datu ekonomiko hutsak alde batera utzita, hona World Economic Forum-en arabera Espainiaren postua munduko zerrendan, ondoko hamar esparruotan:

Negozio-eskolak: 6.

Teknologia prestakuntza: 28.

Goiz mailako hezkuntza eta irakaskuntza: 32.

Berrikuntza-ahalmena: 36.

Zuzendaritza-kalitatea: 45.

Inbertsioa Berrikuntza+Garapenaz: 47.

Finantza-sektorearen kaudimena: 73.

Lehen mailako irakaskuntzaren kalitatea: 93.

Bigarren mailako irakaskuntzaren kalitatea: 98.

Lan-merkatua: 119.

Auskalo lehen bost esparruen postuak nahi eta komeni bezain onerako ote diren baina, zer gerta ere, azken bostek behintzat garbi asko aditzera ematen dute gure inguruko ahuleriak non diren.

Duela hirurogei urte luze Marcelo Gangoitik esan zuen esan gizarteak aurrera egingo bazuen behar beharrezko zela, besteak beste, hezkuntza aldaketaren oinarritzat jo, irakaskuntza lan-merkatuaren premietara egokitu, lanaren zein giza-kapitalaren balioa suspertu, diru-ezarpenak egin eta eragin, komunikabide lehiakorren estrategia sustatu, mundura atera... Zenbaitek esango du osoa klasikoa zela. Behar bada bai, baina ni beldur naiz ez ote gaituen zenbaiten modernitateak amildegira eramango.

Hain zuzen ere, bide batez baino ez bada ere, norvegiarrak, austriarrak eta herbeheretarrak zer dira, modernoak ala klasikoak?

Azken hamabost urteotako gorabeherak Espainian

Ene que risas hisimos al pasar por el Sendeja

Petronor — Wed, 01 Feb 2012 10:34:00 GMT

Lope Gartzia Salazar, Paulo Ulibarri, Emiliano Arriaga, Migel Unamuno, Resurrección M. Azkue, Gabriel Aresti, Ander Ros… denak ere sartaldeko euskaldunak, denak mintzo izan dira noizbait “sendeja” hitzaren gainean.

“Ene que risas hisimos al pasar por el Sendeja, chalos y todo nos hiso desde el balcon una vieja…” (Lexicón bilbaino. Emiliano Arriaga, 1896). Zenbat bider ez ote genuen gaztetan hau kantatu zurrutean egin ostean edo erdi lafiatuta. Zatia serioago, berriz, Gabriel Arestik: “Askaotik Sendejara, Bilbaon Esperantza oso mehar, ilun eta laburra da" (Kale artean. Harrizko harri hau. 1970). Mende t´erdi lehenago Paulo Ulibarri okondoarrak bere Gutun Liburuan idatzi zuen : "Orain noa esaten cer igaro zan gau baten ardaoteguiyan Cendessaco corrican” (1823).

Baina, zer arraio da Sendeja? Bilboko kalea, jakina. Baina zer esangura du? Unamuno bertako semeak erantzun (1886): “Los aldeanos llaman a la Sendeja Zinguiria o Zinguiracale que equivale a calle de lodazal o barrizal”.

Iritzi berekoa zen nonbait Azkue eta ildo horretatik ikerketa zehatza bezain zorrotza egina du Ander Ros Cubas hizkuntzalariak (2008). Beronen ustez, zingira eta sendeja bikiak ez baldin badira... anaierdiak bai behintzat eta, zer gerta ere, bata zein bestea latinezko caenica (ciénaga) delakoaren oinordekoak.

Hala ere, jakina denez, Bilbon ez ezik Muskizen ere bada oraindik Cendeja kalerik, Bienandanzas e Fortunas (Lope Gartzia Salazar, 1471-1476) denboretatik Petronorren findegia eraiki arte (1972) ingurune horretan ziren faduren lekuko. Baita noizbait Barakaldon, Deuston eta Zarautzen ere, antza, bertako “cinguiras o braços de canal” (1473) tarteko.

Erregai-ekoizpenaren krisialdi europarra

Petronor — Thu, 26 Jan 2012 16:18:00 GMT

Aldaketa-garaia ez ezik, garai-aldaketa ari ote garen bizi izaten konturatzeko ez dago Europako petrolio-birfindegiari dagokion sektorearen larrialdiez jabetu baino. Europako birfindegi independienterik handiena den Petroplus konpainia suitzarrak atzo bertan aditzera eman zuenez, bere bost birfindegiak lehenbailehen itxiko omen ditu “ahalik eta baliorik gutxien gal dezaten”.

Petroplusek bost birfindegi ditu, Cressier (Suitza), Anvers (Belgika) Petit-Couronne (Frantzia), Coryton (Erresuma Batua) eta Ingolstadt (Alemania) hirietan. Oro har, 667.000 upel bezainbateko ekoizpena egunero eta, guztira, 2.575 langile. Aurrenengo birfindegi biak abenduan itxi zituen, hirugarrena salgai jarri eta ondoko biak berehalakoan itxiko omen ditu, kaudimenik ezaz, 1.342 milioi euroren zorrari erantzun ezinaren ezinez.

Maldan beherako egoera honen berri estreinako jakinerazi zen aurreko abenduan, banketxeek 1.000 milioi euro besteko kreditoa ukatu ziotenean Petroplusi. Hamabi dira suitzar petrolio-konpainiaren hartzekodunak eta, nonbait, enpresa ez da gauza izan banketxeek eskatzen zizkioten bermeak segurtatzeko.

Merkatu-adituen azalpenei jaramonik egingo badiegu, hiru egoera larri elkartu bide dira Europako birfindegi-talde independienterik handienaren gainbeherakada eragiteko orduan. Batetik, esan bezala, Europak bizi duen krisialdiak erakarritako kreditorik eza, hori bai. Baina bestetik, horrez gainera edo, hobeto esan, aldez aurretik, egungo erregai-ekoizpenaren marjinarik eza eta erregai-kontsumoaren murrizketa nabarmena europar gizartearen baitan.

Hala ere, ezin esan gero hau guztia Europa zaharraren malura baino ez denik. Hamabost egun dira Ipar Ameriketan itxi zela Saint Croix (Virgin Islands) birfindegia, azken hiru urteotan mila eta hirurehun milioi dolar galdu ostean. Han ere, hemen bezala, kreditorik, marjinarik eta kontsumorik ezak dira arrazoietakoak baina bada beste laugarren bat ere: suspertzen ari diren herrialde hasiberrien eskaintza merkeagoa, lehiakorragoa alegia.

Eman eta zabal ezazu munduan offshorea

Petronor — Wed, 18 Jan 2012 08:32:00 GMT

Hurrengo hamarkadan “offshore” energia eolikoak sekulako aukerak eskainiko dituela-eta, Euskadiko Energia Klusterrak lan-talde aproposa sortu zuen 2009an, berehalako etorkizuna zertan izango aztertu eta sektore honetako euskal enpresek euren eskaintza aldez aurretik prestatu zezaten.

Ekimen honen ondorioz iaz argitaratu zen Euskadiko Offshore Energia Eolikoaren Katalogoa non, Energia Klusterra, Energiaren Euskal Erakundea eta Euskal Herriko Itsas Foroa bildu ziren sektore honetan lan egin lezaketen laurogei enpresaren zerrenda osatu eta ildo beretsuan elkarrekin abian jartzeko.

Itsaso gainean ezarri ohi diren haize-erroten sistemari deritzo “offshore” eta, Gamesaren gidaritzapean, nolabaiteko egitasmoa burutu eta landu nahi litzateke, 2020 urtean mundu mailako merkatuak suspertu dezakeen eskariari erantzun ahal izateko. Besteak beste, merkatuaren premiak ikertu, euskal enpresen ahalak aztertu, I+G arloan egin beharreko diru-ezarpenak denboraz bideratu eta erronkari dagozkion oinarriak finkatu, 2012-2015 epealdirako lehenik eta 2015-2020rako gero. Auskalo ezer handirik erdietsiko ote den azkenean, merkatuak besa. Baina hasteko egintzat jo daiteke inoizko lorpena: euskal laurogei enpresa helburu berberaz elkarrekin kateatzea.

Paradoxa bada ere, euskal itsasaldea ez da inondik ere aproposena “offshore” energia eolikoa eragiteko, baina nonbait munduan barrena ez da behar besteko itsasorik falta euskal enpresak hartaz balia daitezen. Itsas haize-errotak izan daitezke, antza, noizbaiteko balea-arrantzaren zein ontziolen oinordekoak. Iparragirreren Gernikako Arbola ereserkiak dioen bezala "eman ta zabal zazu munduan frutua".

Ezohizko hidrokarburuen erronka

Petronor — Wed, 11 Jan 2012 10:26:00 GMT

"Shale oil" (arbel-petrolioa), "tight oil" (petrolio trinkoa) edo "oil sand " (petrolio-harea) dira ezohizko hidrokarburu berriak, betidaniko petrolioak ahitzen eta garestitzen ari diren heinean nazioarteko merkatuetan gero eta gehiago agertuko direnak. Familia berekoa Araban aurkitu berri den "shale gas" delakoa*.

Petrolio-mota hauek ez dira inondik ere berriak, aspaldidanik ezagunak baitira, baina euren ustiaketa, petrolio konbentzionalena baino garestiago denez gero, baztertua izan da oraintsu arte. Aurrerantzean, ordea, erreserbak ahitzeaz gainera erregai fosilen eskaria gehitzen ari delarik (ez kopuru erlatiboetan baina bai absolutuetan), ezohizko hidrokarburuek ohikoen kontsumoa ordezkatzeari ekingo diote. Esaterako, 2000 urtean petrolio ez konbentzionalak munduko ekoizpen osoaren %16 besterik ez ziren; 2007an %25 eta 2015ean %40 izango omen dira.

Une honetan ezohizko petroliorik gehiena Orinokon (Venezuela) eta Albertan (Kanadan) ateratzen ari da, baina oraintsu aurkitu ditu Repsolek-ek nolabaiteko “meatze” ikaragarri handiak Argentinan ere. Aukera hauek guztiek energia-sektorearen oreka aldatuko dute, ezohizko petrolioa kontuan hartuz gero Kanadaren ahalmena Saudi Arabiaren erreserba guztien adina dateke-eta.

Mota berberonetako gasa (shale gas) da Araban aurkitu berri dena, eta ustiatu ahal izateko hausketa hidraulikoa zein zulatze horizontala deitu sistemak behar izango dituenez gero, hainbat protesta eta jarrera kontrajarri eragin dira han-hemenka.

Xabier Garmendia Industria eta Energia Sailburuordeak garrantzizkotzat jo du nonbait Jaurlaritzaren iritzia argi eta garbi adierazi beharra eta EEEren webguneaz baliatu nahi izan du jarrera ofiziala azaltzeko.

*El gas de la discordia

Hamasei dira Europako 'shale gas' arroak Europan. Hamaseigarrena, hain zuzen ere, Basque-Cantabrian arroa.