Allirona

Gauzak ondo egiteko modua

Eusko Jaurlaritzak Naturgas Energia-n dituen akzioak salduko dizkio Hidrocantábricori (EDP) 532 milioi euroren truke, eta %5ekin baino ez da geratuko, gas-konpainiaren egoitza Euskadin gelditu dadin segurtatzeko. Honela “amaiera” ematen zaio 1982an hasitako ekimen publiko eredugarriari.

Garaikoetxearen lehendakaritzapeko aurrenengo Eusko Jaurlaritzak 1982an sortu zuen EVE (Energiaren Euskal Erakundea), Javier García-Egocheaga Industria sailburu (1980-1983) zelarik. Donostiar ekonomilari gazte (41 urte) hura erabat jabetu zen Euskadik zuen energia-mentsaz eta azken hiru hamarkada honetako energia-estrategiaren zutabeak jarri zituen abian.

Gaur egun edozein etxetan dugu gasa, baina 1982an espainiar sarearen azken muturra Gasteizeraino besterik ez zen heltzen, Bilbo eta Donostia baino ez ziren “hiri-gasik” zutenak eta Iparraldea beste galaxia batean zegon. Ekimen pribaturik ezean kapital publikoak etorri behar izan zuen merkatua suspertzeko eta sekulako aldaketari ekiteko: gas-hodia herririk herri barreiatu, Akitaniako sarearekin bat egin eta Bilboko portutik hirugarren sarbidea segurtatu.

Hogei urte geroago (2003), Josu Jon Imaz Industria sailburu zela, Eusko Jaurlaritzak erabaki zuen ekimen publikoak egin beharrekoak eginak zirela eta, ahal zelarik behintzat, Administrazioari ez zegokiola etxez etxeko gas-zerbitzurik kudeatzea. Horrela, EVEren gas-ondarearen %65 saltzea erabaki zuen 537 milioiren truke. Orain, berriz, beste hainbat premiatarako dirua behar delakoan edo, Jaurlaritzak beste %25 saltzea erabaki du 532 milioitan.

Laburbilduz, gaur egun Euskal Autonomia Erkidegoa gas-sare inbidiagarriaren jabe da; Aljeriarekin, Europarekin zein Amerikarekin (Trinidad-Tobago) lotura du; egoitza bertan duen gas-konpainiak (Naturgas) 850.000 bezerooi zerbitzua eskaintzen digu eta Administrazio Publikoak –azken hamabost urteotan dirua irabazteaz gainera— 1.069 milioi euro eskuratu ditu.

Ekimen publikoak egindako praktika eredugarrien  “liburu zuririk” egin behar izango balitz, EVEren bitarteko Eusko Jaurlaritzaren gas-jestioa azpimarragarrienetakoa litzateke.

Diktadura osteko lehen Jaurlaritza. Bigarren errenkadan, bosgarrena, Javier García-Egocheaga

Akademikoak eta teknikariak

Charles Hapgood geologoak liburua argitaratu zuen 1955an kontinenteak mugitzen ari omen zirela zioten teorien kontra. Hitzaurrea Albert Einsteinek egin zion eta ez, jakina, liburu-egilearen iritziaz bat ez zetorrelako.

Frank Bursly Taylor aberaskume geologiazalea 1908an jabetu zen Hego Amerikako zein Afrikako itsasbazterren parekotasunaz eta inoiz elkarrekin egon ote ziren sumatu zuen arren, ez zen batere frogarik azaltzeko gauza izan. Gainera,  amateur hutsa zenez gero, ez zioten zientzialariek batere jaramonik egin.

Gaur egun indarrean dagoen kontinenteen jitoaren teoria  Arthur Holmes geologoak aurkeztu zuen 1944an, baina ez gero pentsa mundu guztiak bat-batean onartu zionik. Sei urte geroago plaken tektonika eztabaidatu zen Zientziaren Aurrerapenerako Britainiar Elkartearen urteroko batzar nagusian eta, bertaratu zirenetatik erdiak inguru kontra azaldu ziren.

Britainiar Handian ezezik Estatu Batuetako geologorik gehienak ere –-Hapgood eta Einstein tarteko-- kontinenteen jitoaren kontrakoak ziren, nahiz eta ordurako petrolio–industriak erabat onartua eta ezarria izan eguneroko praktikan.

Bill Bryson zientzia-publizistak idatzi bezala (Una breve historia de casi todo, 2004): “Resulta interesante el hecho de que los geólogos de las empresas petroleras hacía años que sabían que si querían encontrar petróleo tenías que tener en cuenta concretamente el tipo de movimientos superficiales implícitos en la tectónica de placas. Pero los  geólogos petroleros no escribían artículos académicos. Ellos sólo buscaban petróleo.”

Teoria eta praktikaren arteko harremanik eza ez da, nonbait, berria. Baina beldur naiz ez ari ote den areagotzen. Mario Benedettik ere horrelako zerbait salatu nahi izan zuen, irakasleak eta letretakoak teknikariak eta zientzietakoak baino gehiago direla iritzi-emaileen artean salatu zuenean.

Plaken tektonika

Argindarraren energia-iturriaren %19,3 nuklearra da

Egunero kontsumitzen dugun argindarraren ekoizpen-iturriak aipatzerakoan errutinaz esan ohi da nuklearra seiren bat dela, baina badirudi datu hau zaharkitu samar geratu dela eta, honez gero, ia-ia kontsumo guztiaren bosten bat dela nuklearra. Hau da, kontsumo nuklearra gutxitu ezezik, gehitu egin da azken urteotan.

Eta ez gero pentsatu datu hau ezkutukoa denik, daitekeenik agirikoena baino, hilero-hilero etxean jaso izaten dugun erreziboan baitator nabarmen asko zehaztua.

Izan ere, argi-kontsumoaren erreziboarekin batera etxera bidaltzen diguten informazioaren arabera, argindar-sistema espainiarraren energia-iturriak honako hauek izan ziren 2008an, handienetik handienera: Gasa (ziklo konbinatuak), %30,1; berriztagarriak, %20,7; nuklearra, %19,3; ikatza, %15,9; kogenerazioa, %9,8; fuela, %3,3 eta gainerakoak, %0,9.

Beraz, iturri nuklearra ez da, sarri aipatu bezala, seiren  bat (%16,6), ia bosten bat (%19,3) baino.